Chuvash sound correspondences: Difference between revisions

From FirespeakerWiki
Jump to navigationJump to search
← Older edit
 
(15 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 73: Line 73:
! r
! r
| —
| —
| вӑ'''р'''ӑм - u'''z'''un<br />вӑтӑ'''р''' - otu'''z'''<br />эпи'''р''' - bi'''z'''<br />эси'''р''' - si'''z'''<br />хӗ'''р'''лӗ - qı'''z'''ıl<br />хӗ'''р''' - qı'''z'''<br />вӑкӑ'''р''' - ökü'''z'''<br />йӗкӗ'''р''' - iki'''z'''/eki'''z'''<br />ҫы'''р'''- - ya'''z'''-<br/>ҫӗ'''р'''ӗ - yü'''z'''ük<br />пӑ'''р'''у - bu'''z'''ağu<br />йӑ'''р'''ана - ü'''z'''äŋü<br />ҫӑлтӑ'''р''' - yultu'''z'''<br />кӑкӑ'''р''' - kögü'''z'''<br />ю'''р''' - ü'''z'''<br />тав'''р'''ӑн- - täg'''z'''in-<br />ӑмӑ'''р''' - omu'''z'''<br />и'''р''' - *e'''z'''
| вӑ'''р'''ӑм - u'''z'''un<br />вӑтӑ'''р''' - otu'''z'''<br />эпи'''р''' - bi'''z'''<br />эси'''р''' - si'''z'''<br />хӗ'''р'''лӗ - qı'''z'''ıl<br />хӗ'''р''' - qı'''z'''<br />вӑкӑ'''р''' - ökü'''z'''<br />йӗкӗ'''р''' - iki'''z'''/eki'''z'''<br />ҫы'''р'''- - ya'''z'''-<br/>ҫӗ'''р'''ӗ - yü'''z'''ük<br />пӑ'''р'''у - bu'''z'''ağu<br />йӑ'''р'''ана - ü'''z'''äŋü<br />ҫӑлтӑ'''р''' - yultu'''z'''<br />кӑкӑ'''р''' - kögü'''z'''<br />ю'''р''' - ü'''z'''<br />тав'''р'''ӑн- - täg'''z'''in-<br />ӑмӑ'''р''' - omu'''z'''<br />и'''р''' - *e'''z'''<br/>ху'''р'''ан - qa'''z'''an
| —
| —
| —
| —
Line 88: Line 88:
| —
| —
| —
| —
| у'''й'''ӑх - а'''й'''<br />у'''й'''рӑн - а'''й'''ран<br />'''й'''ывӑҫ - ağaç/'''y'''ığaç
| у'''й'''ӑх - а'''й'''<br />у'''й'''ран - а'''й'''ран<br />'''й'''ывӑҫ - ağaç/'''y'''ığaç
| —
| —
| —
| —
Line 114: Line 114:
|| тӗл'''ӗк''' - tüş/tül<br />уй'''ӑх''' - ay<br />хӑл'''ӑх''' - qıl - kil'''ga'''-su-n<br />пил'''ӗк''' - bēş<br />пил'''ӗк''' - bēl
|| тӗл'''ӗк''' - tüş/tül<br />уй'''ӑх''' - ay<br />хӑл'''ӑх''' - qıl - kil'''ga'''-su-n<br />пил'''ӗк''' - bēş<br />пил'''ӗк''' - bēl
|| анч'''ах''' - anç'''a'''
|| анч'''ах''' - anç'''a'''
|| хӑрп'''ӑх''' - kirp'''ik'''<br/>ал'''ӑк''' - ēş'''ik'''<br />хыв'''ӑх''' - qav'''ıq'''<br />''каш'''ӑк''' - qaş'''ıq''' - qalb'''uğa'''''<br />''тӳш'''ек''' - töş'''äk'''''
|| хӑрп'''ӑх''' - kirp'''ik'''<br/>ал'''ӑк''' - ēş'''ik'''<br />хыв'''ӑх''' - qav'''ıq'''<br />''каш'''ӑк''' - qaş'''ıq''' - qalb'''uğa'''''<br />''тӳш'''ек''' - töş'''äk'''''<br />ҫ'''ӑк''' - y'''ük'''
||
||
|-
|-
Line 149: Line 149:
|-
|-
! ş
! ş
| шухӑ'''ш''' - saqınç/saqı'''ş'''?<br />хирӗ'''ш''' - qar'''ş'''ı<br />ка'''ш'''ӑк - qa'''ş'''ıq<br />тӳ'''ш'''ек - tö'''ş'''äk<br />кӳр'''ш'''ӗ - kör'''ş'''i<br/>кана'''ш''' - keŋe'''ş'''<br />ва'''ш'''- - ü'''ş'''i-<br />кӑ̥'''ш''' - kī'''ş'''
| шухӑ'''ш''' - saqınç/saqı'''ş'''?<br />хирӗ'''ш''' - qar'''ş'''ı<br />''ка'''ш'''ӑк - qa'''ş'''ıq''<br />''тӳ'''ш'''ек - tö'''ş'''äk''<br />''кӳр'''ш'''ӗ - kör'''ş'''i''<br/>кана'''ш''' - keŋe'''ş'''<br />ва'''ш'''- - ü'''ş'''i-<br />кӑ̥'''ш''' - kī'''ş'''
|  
|  
| кив'''ш'''ен - kö'''l'''e
| кив'''ш'''ен - kö'''l'''e
Line 190: Line 190:
| шы'''в''' - su'''b'''<br />хы'''в'''ӑх - qa'''v'''ıq
| шы'''в''' - su'''b'''<br />хы'''в'''ӑх - qa'''v'''ıq
|
|
| та'''в'''рӑн- - tä'''g'''zin-
| та'''в'''рӑн- - tä'''g'''zin-<br/>ти'''в'''- - te'''g'''-
|  
|  
| ы'''в'''ӑл - o'''ğ'''(u)l<br />йы'''в'''ӑҫ - a'''ğ'''aç/jı'''ğ'''aç<br />йы'''в'''ӑр - a'''ğ'''ır<br />си'''в'''ĕ - so'''ğ'''ıq<br />ҫӑ'''в'''ар - a'''ğ'''ız<br />сы'''в'''ӑ - sa'''ğ''' - sa'''y'''in<br />пӗ'''в'''ер - ba'''ğ'''ır<br />тӑ'''в'''- - to'''ğ'''-
| ы'''в'''ӑл - o'''ğ'''(u)l<br />йы'''в'''ӑҫ - a'''ğ'''aç/jı'''ğ'''aç<br />йы'''в'''ӑр - a'''ğ'''ır<br />си'''в'''ĕ - so'''ğ'''ıq<br />ҫӑ'''в'''ар - a'''ğ'''ız<br />сы'''в'''ӑ - sa'''ğ''' - sa'''y'''in<br />пӗ'''в'''ер - ba'''ğ'''ır<br />тӑ'''в'''- - to'''ğ'''-
Line 241: Line 241:
! xB
! xB
| '''х'''ӑрпӑ'''х''' - '''k'''irpi'''k'''
| '''х'''ӑрпӑ'''х''' - '''k'''irpi'''k'''
| '''х'''ырӑм - '''q'''arın<br />'''х'''ӑмӑр - '''q'''oŋur<br />'''х'''урӑн - '''q'''adıŋ<br />'''х'''ывӑ'''х''' - '''q'''avı'''q'''<br />'''х'''ытӑ - '''q'''atığ<br />'''х'''ӑл'''х'''а - '''q'''ulğa'''q'''<br />'''х'''ӑҫан - '''q'''açan<br />'''х'''ӑлӑ'''х''' - '''q'''ıl<br />'''х'''ып- - '''q'''ap-<br />'''х'''упӑ - '''q'''abı'''q'''<br />ту'''х'''- - çı'''q'''-<br/>йӑ'''х''' - u'''q'''
| '''х'''ырӑм - '''q'''arın<br />'''х'''ӑмӑр - '''q'''oŋur<br />'''х'''урӑн - '''q'''adıŋ<br />'''х'''ывӑ'''х''' - '''q'''avı'''q'''<br />'''х'''ытӑ - '''q'''atığ<br />'''х'''ӑл'''х'''а - '''q'''ulğa'''q'''<br />'''х'''ӑҫан - '''q'''açan<br />'''х'''ӑлӑ'''х''' - '''q'''ıl<br />'''х'''ып- - '''q'''ap-<br />'''х'''упӑ - '''q'''abı'''q'''<br />ту'''х'''- - çı'''q'''-<br/>йӑ'''х''' - u'''q'''<br/>'''х'''уран - '''q'''azan
|}
|}


Line 256: Line 256:
! n
! n
| пӳр'''н'''е - bar'''m'''aq
| пӳр'''н'''е - bar'''m'''aq
| вӗре'''н'''- - ögrä'''n'''<br />вырӑ'''н''' - oru'''n'''<br />вӑрма'''н''' - orma'''n'''<br />юма'''н''' - eme'''n'''<br />ю'''н''' - qā'''n'''<br />ву'''н'''ӑ - ō'''n'''<br />ку'''н''' - kü'''n'''<br />ыра'''н''' - yarı'''n'''
| вӗре'''н'''- - ögrä'''n'''<br />вырӑ'''н''' - oru'''n'''<br />вӑрма'''н''' - orma'''n'''<br />юма'''н''' - eme'''n'''<br />ю'''н''' - qā'''n'''<br />ву'''н'''ӑ - ō'''n'''<br />ку'''н''' - kü'''n'''<br />ыра'''н''' - yarı'''n'''<br />хура'''н''' - qaza'''n'''
| тарӑ'''н''' - tere'''ŋ'''<br />хурӑ'''н''' - qadı'''ŋ'''<br />я'''н'''ӑра- - ya'''ŋ'''ıra-<br />йӑра'''н'''а - üzä'''ŋ'''ü<br />ка'''н'''аш - ke'''ŋ'''eş<br />ҫӗ'''н'''ӗ - ya'''ŋ'''ı/yä'''ŋ'''i<br />чӗр'''н'''е - tır'''ŋ'''aq<br />ҫӗ'''н''' - ye'''ŋ'''<br />а'''н'''а - ē'''ŋ'''ek<br/>ӑ'''н''' - ā'''ŋ'''
| тарӑ'''н''' - tere'''ŋ'''<br />хурӑ'''н''' - qadı'''ŋ'''<br />я'''н'''ӑра- - ya'''ŋ'''ıra-<br />йӑра'''н'''а - üzä'''ŋ'''ü<br />ка'''н'''аш - ke'''ŋ'''eş<br />ҫӗ'''н'''ӗ - ya'''ŋ'''ı/yä'''ŋ'''i<br />чӗр'''н'''е - tır'''ŋ'''aq<br />ҫӗ'''н''' - ye'''ŋ'''<br />а'''н'''а - ē'''ŋ'''ek<br/>ӑ'''н''' - ā'''ŋ'''
|}
|}
Line 285: Line 285:
| '''й'''ӗкӗр - ikiz/ekiz - ikere<br />'''ю'''х- - aq-<br />'''ю'''ман - emen<br />'''ю'''с - as<br />'''й'''ӑрана - üzäŋü - '''d'''üröge?<br />'''й'''ывӑр - ağır<br />'''й'''ытӑ - ıt<br />'''ю'''р - üz<br />'''й'''ӳҫе - açığ<br />'''я'''л - ēl/il(?)<br />'''й'''ӑр- - ı̄d-<br/>'''й'''ӑх - uq<br/>'''й'''ӗр - īz<br/>'''я'''т - āt
| '''й'''ӗкӗр - ikiz/ekiz - ikere<br />'''ю'''х- - aq-<br />'''ю'''ман - emen<br />'''ю'''с - as<br />'''й'''ӑрана - üzäŋü - '''d'''üröge?<br />'''й'''ывӑр - ağır<br />'''й'''ытӑ - ıt<br />'''ю'''р - üz<br />'''й'''ӳҫе - açığ<br />'''я'''л - ēl/il(?)<br />'''й'''ӑр- - ı̄d-<br/>'''й'''ӑх - uq<br/>'''й'''ӗр - īz<br/>'''я'''т - āt
| '''й'''ывӑҫ - ağaç/'''y'''ığaç<br />'''ю'''рӑ - ('''y''')ır<br />пы'''й'''тă - bi('''y''')t
| '''й'''ывӑҫ - ağaç/'''y'''ığaç<br />'''ю'''рӑ - ('''y''')ır<br />пы'''й'''тă - bi('''y''')t
| у'''й'''ӑх - а'''й'''<br />у'''й'''рӑн - а'''й'''ран<br />ту'''я''' - ta'''ya'''q
| у'''й'''ӑх - а'''й'''<br />у'''й'''ран - а'''й'''ран<br />ту'''я''' - ta'''ya'''q
| '''ю'''р - '''q'''ār - '''q'''ira-ğu<br />'''ю'''н - '''q'''ān<br />'''ю'''л- - '''q'''āl-<br />'''ю'''мӑҫ - '''q'''am<br />'''й'''ӗнӗ - '''q'''ın
| '''ю'''р - '''q'''ār - '''q'''ira-ğu<br />'''ю'''н - '''q'''ān<br />'''ю'''л- - '''q'''āl-<br />'''ю'''мӑҫ - '''q'''am<br />'''й'''ӗнӗ - '''q'''ın
| паян - *''bu '''k'''ün''
| паян - *''bu '''k'''ün''
Line 330: Line 330:
| ҫ'''и'''ҫ- - y'''a'''ş-<br />'''и'''л- - '''a'''l-
| ҫ'''и'''ҫ- - y'''a'''ş-<br />'''и'''л- - '''a'''l-
| ҫ'''и'''нҫе - y'''i'''nçkä<br />ч'''и'''к- - t'''i'''k
| ҫ'''и'''нҫе - y'''i'''nçkä<br />ч'''и'''к- - t'''i'''k
| ҫ'''и'''чӗ - y'''e'''ti<br />ҫ'''и'''л - y'''e'''l<br />'''и'''лт- - '''e'''şit-<br />п'''и'''лӗк - b'''ē'''ş<br />ҫ'''и'''- - y'''ē'''-<br />п'''и'''лӗк - b'''ē'''l<br />ҫ'''и'''лке - y'''ē'''l - d'''e'''l<br />'''и'''р - *'''e'''z<br />к'''и'''л- - k'''e'''l-
| ҫ'''и'''чӗ - y'''e'''ti<br />ҫ'''и'''л - y'''e'''l<br />'''и'''лт- - '''e'''şit-<br />п'''и'''лӗк - b'''ē'''ş<br />ҫ'''и'''- - y'''ē'''-<br />п'''и'''лӗк - b'''ē'''l<br />ҫ'''и'''лке - y'''ē'''l - d'''e'''l<br />'''и'''р - *'''e'''z<br />к'''и'''л- - k'''e'''l-<br/>т'''и'''в- - t'''e'''g-
|-
|-
! a  
! a  
Line 337: Line 337:
| п'''а'''ру - b'''u'''zağu - b'''i'''rağu
| п'''а'''ру - b'''u'''zağu - b'''i'''rağu
| йӑран'''а''' - üzäŋ'''ü''' - dürög'''e'''
| йӑран'''а''' - üzäŋ'''ü''' - dürög'''e'''
| ҫур'''а'''н - yad'''a'''q<br />сух'''а'''н - soğ'''a'''n<br />ур'''а''' - ad'''a'''q<br />хӑлх'''а''' - qulğ'''a'''q<br />ту'''я''' - tay'''a'''q
| ҫур'''а'''н - yad'''a'''q<br />сух'''а'''н - soğ'''a'''n<br />ур'''а''' - ad'''a'''q<br />хӑлх'''а''' - qulğ'''a'''q<br />ту'''я''' - tay'''a'''q<br />хур'''а'''н - qaz'''a'''n
| тым'''а'''р - tam'''ı'''r<br />ыр'''а'''н - yar'''ı'''n/yār'''ı'''n<br />
| тым'''а'''р - tam'''ı'''r<br />ыр'''а'''н - yar'''ı'''n/yār'''ı'''n<br />
| юм'''а'''н - em'''e'''n (himen?)<br />'''а'''лӑ - '''ä'''l(ig?) - halaqan/hali'an?<br />'''а'''ҫ'''а''' - '''ä'''ç'''ä'''<br />'''а'''лӑк - '''ē'''şik<br />т'''а'''врӑн- - t'''ä'''gzin-<br />к'''а'''с- - k'''e'''s-<br />'''а'''р - '''ē'''r - '''e'''re
| юм'''а'''н - em'''e'''n (himen?)<br />'''а'''лӑ - '''ä'''l(ig?) - halaqan/hali'an?<br />'''а'''ҫ'''а''' - '''ä'''ç'''ä'''<br />'''а'''лӑк - '''ē'''şik<br />т'''а'''врӑн- - t'''ä'''gzin-<br />к'''а'''с- - k'''e'''s-<br />'''а'''р - '''ē'''r - '''e'''re<br/>п'''а'''р - b'''ē'''r
|-
|-
! e
! e
Line 373: Line 373:
|
|
| '''ю'''р - '''ü'''z<br />к'''у'''н - k'''ü'''n
| '''ю'''р - '''ü'''z<br />к'''у'''н - k'''ü'''n
| '''ю'''р - q'''ā'''r - q'''i'''ra-ğu<br />'''ю'''н - q'''ā'''n<br />'''ю'''л- - q'''ā'''l-<br />'''ю'''х- - '''a'''q-<br />'''ю'''мӑҫ - q'''a'''m<br />'''ю'''с - '''a'''s<br />'''у'''йӑх - '''а'''й<br />'''у'''йрӑн - '''а'''йран<br />ҫ'''у'''мӑр - y'''a'''mğır<br />ҫ'''у'''р - y'''a'''z<br />ҫ'''у'''р- - y'''a'''r-<br />ҫ'''у'''л - y'''a'''ş<br />ҫ'''у'''л - y'''a'''ş-<br />ҫ'''у'''л - y'''a'''l<br />ҫ'''у'''ль - y'''a'''ş<br />ҫ'''у'''ран - y'''a'''daq<br />ш'''у'''рӑ - s'''ā'''rığ - sira<br />'''у'''ҫ- - '''a'''ç-<br />т'''у'''я - t'''a'''yaq<br />'''у'''ра - '''a'''daq<br />х'''у'''пӑ - q'''a'''bıq¹
| '''ю'''р - q'''ā'''r - q'''i'''ra-ğu<br />'''ю'''н - q'''ā'''n<br />'''ю'''л- - q'''ā'''l-<br />'''ю'''х- - '''a'''q-<br />'''ю'''мӑҫ - q'''a'''m<br />'''ю'''с - '''a'''s<br />'''у'''йӑх - '''а'''й<br />'''у'''йран - '''а'''йран<br />ҫ'''у'''мӑр - y'''a'''mğır<br />ҫ'''у'''р - y'''a'''z<br />ҫ'''у'''р- - y'''a'''r-<br />ҫ'''у'''л - y'''a'''ş<br />ҫ'''у'''л - y'''a'''ş-<br />ҫ'''у'''л - y'''a'''l<br />ҫ'''у'''ль - y'''a'''ş<br />ҫ'''у'''ран - y'''a'''daq<br />ш'''у'''рӑ - s'''ā'''rığ - sira<br />'''у'''ҫ- - '''a'''ç-<br />т'''у'''я - t'''a'''yaq<br />'''у'''ра - '''a'''daq<br />х'''у'''пӑ - q'''a'''bıq¹<br/>х'''у'''ран - q'''a'''zan
| ҫ'''у'''л - y'''ı'''l - j'''i'''l
| ҫ'''у'''л - y'''ı'''l - j'''i'''l
| '''ю'''ман - '''e'''men/(himen?)
| '''ю'''ман - '''e'''men/(himen?)
Line 387: Line 387:
|-
|-
! vu
! vu
| '''ву'''нӑ - '''ō'''n<br />'''ву'''тӑ - '''o'''tun
| '''ву'''нӑ - '''ō'''n<br />'''ву'''тӑ - '''o'''tun<br/>'''ву'''т - '''ō'''t
|
|
|
|
Line 415: Line 415:
! vi/iv/vy
! vi/iv/vy
| '''вы'''рӑн - '''o'''run<br />'''вы'''рнаҫ- - '''o'''rnaş-<br />
| '''вы'''рӑн - '''o'''run<br />'''вы'''рнаҫ- - '''o'''rnaş-<br />
| '''ви'''л- - '''ö'''l-<br />'''ви'''лем - '''ö'''lüm<br />к'''ив'''шен - k'''ö'''le<br />'''ви'''т- - '''ö'''t-
| '''ви'''л- - '''ö'''l-<br />'''ви'''лем - '''ö'''lüm<br />к'''ив'''шен - k'''ö'''le<br />'''ви'''т- - '''ö'''t-<br/>'''ви'''рт - '''ö'''rt
|  
|  
| '''ви'''ҫ - '''ü'''ç
| '''ви'''ҫ - '''ü'''ç

Latest revision as of 21:22, 19 January 2026

Coronals

Chuvash / Old Turkic s z ş ç t y l r d
s сывӑ - sağ
сӗлӗ - sulı
кас- - kes-
ӳсер - äsrük
ӑс - es
сухан - soğan
хӗсӗр - qısır 		сис- - sez-
тусан - toz 		— — — — — — —
ş шыв - sub
шухӑш - saqınç/saqış
шӗвӗ - suyuq
шӑши - sıçqan
ӑшӑ- - ısı-
шурӑ - sārığ - sira
шӑкӑл - sögel/sigil/sögül
шӑл - söl
шӑ̥мӑ̥ - süŋek
пурӑш - borsuq 		— шухӑш - saqınç/saqış?
хирӗш - qarşı
кашӑк - qaşıq
тӳшек - töşäk
кӳршӗ - körşi
канаш - keŋeş
ваш- - üşi-
кӑ̥ш - kīş
 шухӑш - saqınç/saqış?
шӑши - sıçqan
-шӐн - üçin 		шӑл - tiş (prob. ← siş)
шӑн- - toŋ- 		— кившен - köle — —
ś ҫурӑ - sarığ?
ҫӳҫ - saç (prob. ← çaç) 		куҫ - köz вӑрҫӑ - uruş
ҫиҫ- - yaş-
ҫав - şu
ӗҫ - iş
пиҫ- - piş-
пуҫ - baş
вырнаҫ- - ornaş-
ҫимӗҫ - yemiş 		ҫӳҫ - saç
виҫ - üç
ҫуна - çana
миҫе - qańça
куҫ - köç
каҫ - käç
йӳҫ- - açı- ?
йӳҫе - açığ ?
ҫӗр- - çir(i)-
аҫа - äçä
каҫар- - keçir-
кӗҫӗн - kiçi
пурҫӑн - barçın
ҫинҫе - yinçkä
хӗҫ - qılıç
хӑҫан - qaçan
вӗҫ - uç
укҫа - aqça
вӗҫӗ - öç
ӗҫ- - iç-
уҫ- - aç-
ҫӑк- - çök- 		ҫын - tın ? ҫинҫе - yinçkä
ҫиҫ- - yaş-
ҫимӗҫ - yemiş
ҫук - yoq
ҫӑмӑл - yumşaq
ҫумӑр - yamğır
ҫичӗ - yeti
ҫур - yaz
ҫӗр - yer
ҫӗр - yüz
ҫур- - yar-
ҫуран - yadaq
ҫул - yıl
ҫул - yaş
ҫул - yaş-
ҫул - yal
ҫул - yol
ҫуль - yaş
ҫӑлтӑр - yultuz
ҫил - yel
ҫыр - yār 		— — —
ç — — — ача - äçä
анчах - ança
ӗнчӗ - yinçü
тӗнче - tınç
чах - чак 		чул - tāş
чĕлхе - til
ҫичӗ - yeti
чун - tın ?
чӗл- - til-
чик- - tik
чӗрне - tırŋaq 		чӗре - yüräk — — —
t — — — тух- - çıq тӗнче - tınç
тӗл - tuş
утӑ - ot
тупӑ - top
тусан - toz
тӑв- - toğ-
тӑ̥пра - topraq
хытӑ - qatığ - qatağu
тырӑ - tarığ - tariya - dara
туя - tayaq
атӑ - ötük
тӳме - tügmä 		— — — —
l — — илт- - eşit-
ҫул - yaş
ҫул - yaş-
ҫуль - yaş
шӑл - tiş
хӗл - qış
тӗл - tuş
кӗмӗл - kümüş
ҫӑмӑл - yumşaq 		— — — ҫул - yıl
ҫул - yal
ҫул - yol
ҫула- - yalğa-
алӑ - äl
ывӑл - oğul
юл - qal
ял — ēl
кӑмӑл - köŋül
пулӑ - balıq
ҫил - yel
пыл - bal
кӳлӗ/кӳлл- - kȫl 		— —
r — вӑрӑм - uzun
вӑтӑр - otuz
эпир - biz
эсир - siz
хӗрлӗ - qızıl
хӗр - qız
вӑкӑр - öküz
йӗкӗр - ikiz/ekiz
ҫыр- - yaz-
ҫӗрӗ - yüzük
пӑру - buzağu
йӑрана - üzäŋü
ҫӑлтӑр - yultuz
кӑкӑр - kögüz
юр - üz
таврӑн- - tägzin-
ӑмӑр - omuz
ир - *ez
хуран - qazan 		— — — — — вӗрен- - ögrän-
вырӑн- - orun-
вӑрман - orman
юр - qār
йывӑр - ağır
юрӑ - (y)ır
хӑмӑр - qoŋur
тарӑн - tereŋ
вӑрҫӑ - uruş
хура - qara
урпа - arpa
урапа - araba
кур- - kör-
кӑкӑр - kökrek
ҫыр - yār
чӗре - yüräk
чӗрне - tırŋaq
пӗвер - bağır
ар - ēr - ere 		хурӑн - qadıŋ
ура - adaq
ҫуран - yadaq
ырӑ - edgü
вӑрӑ-н- - odu-n-
йӑр- - ı̄d-
y — — — — — уйӑх - ай
уйран - айран
йывӑҫ - ağaç/yığaç 		— — уйрӑм - adrım
хуйхӑр- - qadğur-
ыйхă - *udı-qı

AK / KA

0 V VK KV
0 ∞ хирӗш - qarşı
сыр- - sarı-
ваш- - üşi- 		ҫӑмӑл - yumşaq
ҫытӑр - yastuq
кӑкӑр - kökrek/kögüz
пурӑш - borsuq 		пару - buzağu - birağu
V тӳре - tüz
йытӑ - ıt
утӑ - ot
тупӑ - top
сывӑ - sağ
пыйтă - bi(y)t
алӑ - äl(ig?) - halaqan-hali'an,
тӗнче - tınç
вӗҫӗ - öç
вӑрҫӑ - uruş
юрӑ - (y)ır
кӳлӗ/кӳлл- - kȫl
йӗнӗ/йӗнн- - qın
хӗрлӗ - qızıl
вунӑ - ōn
ана - ēŋek/ēŋ 		ӗнчӗ - yinçü
хура - qara
урпа - arpa
урапа - araba
сӗлӗ - sulı
ҫичӗ - yeti
йӑрана - üzäŋü
… 		пулӑ/пулл- - balıq
пӳре - bögrek
йӳҫе - açığ
тӳме - tügmä
пумӑ - boşuq
шӗвӗ - suyuq
ҫумӑр - yağmur
атӑ - ötük
ура - adaq
ҫӗрӗ - yüzük
чӗре - yüräk
шурӑ - sārığ
сивӗ - soğıq
шӑ̥мӑ̥ - süŋek
туя - tayaq
пыр - boğ(u)z
хытӑ - qatığ - qatağu
тырӑ - tarığ - tariya - dara
алӑ - äl(ig?) - halaqan/hali'an
пӳрне - barmaq
хӑлха - qulğaq
ура - adaq
чӗрне - tırŋaq
хупӑ - qabıq
тӑ̥пра - topraq
ана - ēŋek/ēŋ
ӗне - inek 		шӑши - siçqan
ҫула- - yalğa-
ырӑ - edgü
ҫумӑр - yamğır
ҫинҫе - yinçkä
VK тӗлӗк - tüş/tül
уйӑх - ay
хӑлӑх - qıl - kilga-su-n
пилӗк - bēş
пилӗк - bēl 		анчах - ança хӑрпӑх - kirpik
алӑк - ēşik
хывӑх - qavıq
кашӑк - qaşıq - qalbuğa
тӳшек - töşäk
ҫӑк - yük
KV чĕлхе - til
ҫилке - yēl - del 		хӑлха - qulaq
Vv тив- - teg-

l stuff

Chuvash / Old Turkic ş lç l s
l илт- - eşit-
ҫул - yaş
ҫул - yaş-
ҫуль - yaş
шӑл - tiş
хӗл - qış
тӗл - tuş
кӗмӗл - kümüş
ҫӑмӑл - yumşaq
хĕвел - quyaş/küńeş 		ҫул - yıl
ҫул - yal
ҫул - yol
ҫула- - yalğa-
алӑ - äl
ывӑл - oğul
юл - qal
ял — ēl
кӑмӑл - köŋül
пулӑ - balıq
ҫил - yel
кил- - kel-
пуҫ - baş - (balji)
пиҫ- - biş- - (ilji-) 		хӗҫ - qılıç
ş шухӑш - saqınç/saqış?
хирӗш - qarşı
кашӑк - qaşıq
тӳшек - töşäk
кӳршӗ - körşi
канаш - keŋeş
ваш- - üşi-
кӑ̥ш - kīş 		кившен - köle пурӑш - borsuq
шӗвӗ - suyuq
шыв - sub
шӑл - söl
шӑши - sıçqan
ӑшӑ- - ısı-
шурӑ - sārığ - sira
шӑкӑл - sögel/sigil/sögül
шӑ̥мӑ̥ - süŋek
v кивҫен - külçün - (kölcsön)

labials and dorsals

0 p b/v k g q ğ y
0 ∞ see below
p пиҫ- - piş-?
тупӑ - top
урпа - arpa
хӑрпӑх - kirpik
хып- - qap-¹ 		пӳрне - barmaq
пӗр - bir/bīr
пыр - boğ(u)z
пурӑш - borsuq
пуҫ - baş
пумӑ - boşuq
пару - buzağu - birağu
пурҫӑн - barçın
пулӑ - balıq
урапа - araba
пилӗк - bēş
пилӗк - bēl
пыр- - bar-
пӗвер - bağır
хупӑ - qabıq¹
v шыв - sub
хывӑх - qavıq 		таврӑн- - tägzin-
тив- - teg- 		ывӑл - oğ(u)l
йывӑҫ - ağaç/jığaç
йывӑр - ağır
сивĕ - soğıq
ҫӑвар - ağız
сывӑ - sağ - sayin
пӗвер - bağır
тӑв- - toğ- 		шӗвӗ - suyuq
хĕвел - quyaş(/küńeş)
k кун - kün
кӗмӗл - kümüş
вӑкӑр - öküz - üker/ükür
кам - kim/käm
каҫар- - keçir-
кӗҫӗн - kiçi
кӑмӑл - köŋül
кур- - kör-
кӑкӑр - kökrek/köküz
ҫӑк - çök
кӑ̥ш - kīş
канаш - keŋeş
тӳшек - töşäk
кӳршӗ - körşi
 шӑкӑл - sögel/sigil/sögül ҫук - yoq
укҫа - aqça
кашӑк - qaşıq
x хӑрпӑх - kirpik
хĕвел - (quyaş/)küńeş 		хырӑм - qarın
хӑмӑр - qoŋur
хурӑн - qadıŋ
хывӑх - qavıq
хӗл - qış
хытӑ - qatığ
хӑлха - qulğaq
хӗҫ - qılıç
хӑҫан - qaçan
хӑлӑх - qıl
хып- - qap-
хупӑ - qabıq
тух- - çıq
хирӗш - qarşı
хĕвел - quyaş(/küńeş) 		сухан - soğan
хӑлха - qulğaq?
y see below see below see below see below

k/q front/back

kF qB
kF кӗмӗл - kümüş
кӗҫӗн - kiçi
тӳшек - töşäk
кӳршӗ - körşi
кил- - kel-
кӳлӗ/кӳлл- - kȫl
kB вӑкӑр - öküz - üker/ükür
кам - kim/käm
каҫар- - keçir-
кӑмӑл - köŋül
кур- - kör-
кӑкӑр - kökrek/köküz
ҫӑк- - çök-
кӑ̥ш - kīş
канаш - keŋeş
кун - kün
кас - kes
куҫ- - köç-
кӑвак - kȫk 		ҫук - yoq
укҫа - aqça
кашӑк - qaşıq
xF хĕвел - (quyaş/)küńeş ← *kün-yaş хӗл - qış
хӗҫ - qılıç
хирӗш - qarşı
хĕвел - quyaş(/küńeş) ← *kün-yaş
хӗрӗх - qırq
хӗр - qız
хӗсӗр - qısır
xB хӑрпӑх - kirpik хырӑм - qarın
хӑмӑр - qoŋur
хурӑн - qadıŋ
хывӑх - qavıq
хытӑ - qatığ
хӑлха - qulğaq
хӑҫан - qaçan
хӑлӑх - qıl
хып- - qap-
хупӑ - qabıq
тух- - çıq-
йӑх - uq
хуран - qazan

nasals

m n ŋ
m кӗмӗл - kümüş
вилем - ölüm
вӑрман - orman
юман - emen
кам - kim/käm
ҫимӗҫ - yemiş
ҫӑмӑл - yumşaq
тымар - tamır
ҫумӑр - yamğır
ӑмӑр - omuz 		тӳрӗм - tözün
вӑрӑм - uzun
тӗтӗм - tütün
хырӑм - qarın
ҫӑм - yün/yuŋ 		кӑмӑл - köŋül
хӑмӑр - qoŋur
шӑ̥мӑ̥ - süŋek ← *siŋök
миме - meŋi/miŋe
тӑм - toŋ
ҫӑм - yün/yuŋ
n пӳрне - barmaq вӗрен- - ögrän
вырӑн - orun
вӑрман - orman
юман - emen
юн - qān
вунӑ - ōn
кун - kün
ыран - yarın
хуран - qazan 		тарӑн - tereŋ
хурӑн - qadıŋ
янӑра- - yaŋıra-
йӑрана - üzäŋü
канаш - keŋeş
ҫӗнӗ - yaŋı/yäŋi
чӗрне - tırŋaq
ҫӗн - yeŋ
ана - ēŋek
ӑн - āŋ

Rules:

  • *nasal → Chuvash /m/ / V[rd] _
  • */ŋ/ → Chuvash /n/

Problem for rules:

  • хырӑм (Tungusic correspondent has /m/, perhaps a left-over of something in really early Turkic??)
  • миме (possibly due to initial м)
  • вырӑн (possibly a late borrowing from Volga Kypchak, or possibly previous vowel wasn't originally round)
  • пӳрне (supposedly *ŋ ?)
  • вунӑ corresponds to Volga Bolgar wān (cf. Rona-Tas), where a→u hadn't taken place yet.

y

0 0/y y q g/k?
0 ыран - yarın/yārın
ӗнчӗ - yinçü
y йӗкӗр - ikiz/ekiz - ikere
юх- - aq-
юман - emen
юс - as
йӑрана - üzäŋü - düröge?
йывӑр - ağır
йытӑ - ıt
юр - üz
йӳҫе - açığ
ял - ēl/il(?)
йӑр- - ı̄d-
йӑх - uq
йӗр - īz
ят - āt 		йывӑҫ - ağaç/yığaç
юрӑ - (y)ır
пыйтă - bi(y)t 		уйӑх - ай
уйран - айран
туя - tayaq 		юр - qār - qira-ğu
юн - qān
юл- - qāl-
юмӑҫ - qam
йӗнӗ - qın 		паян - *bu kün
ś ҫӑвар - ağız ҫинҫе - yinçkä
ҫиҫ- - yaş-
ҫимӗҫ - yemiş
ҫук - yoq
ҫӑмӑл - yumşaq
ҫумӑр - yamğır
ҫичӗ - yeti
ҫур - yaz
ҫӗр - yer
ҫӗр - yüz
ҫӗрӗ - yüzük
ҫур- - yar-
ҫуран - yadaq
ҫул - yıl
ҫул - yaş
ҫул - yaş-
ҫул - yal
ҫул - yol
ҫуль - yaş
ҫӑлтӑр - yultuz
ҫил - yel
ҫыр - yār
ҫӗн - yeŋ 		ҫунат - qanat
ç — — чӗре - yüräk
v тӑвӑр - tu:z
(...) 		шӗвӗ - suyuq
хĕвел - quyaş(/küńeş)

vowels

All vowels

Ch / OT o ö u ü a i/ı e/ä
ı ывӑл - oğ(u)l
пыр - boğ(u)z 		тыт- - tut-
ыйхă - *udı-qı
шыв - sub 		хырӑм - qarın
йывӑҫ - ağaç/jığaç
йывӑр - ağır
тымар - tamır - tamir
сывӑ - sağ - sayin
хывӑх - qavıq
пыр- - bar-
хып- - qap-¹
ыран - yarın
ыр- - ār-/arı-
ҫыр - yār
сыр- - sarı-
тырӑ - tarığ - tariya - dara
хытӑ(?) - qatığ
хыпар - χabar
ылтӑн - altun
ыйт - ayt-
ҫыр- - yaz- - jiru- - iir
пыл - bal 		пыйтă - bi(y)t
йывӑҫ - ağaç/jığaç
йытӑ - ıt
i сивĕ - soğıq пирĕ - börü ҫиҫ- - yaş-
ил- - al- 		ҫинҫе - yinçkä
чик- - tik 		ҫичӗ - yeti
ҫил - yel
илт- - eşit-
пилӗк - bēş
ҫи- - yē-
пилӗк - bēl
ҫилке - yēl - del
ир - *ez
кил- - kel-
тив- - teg-
a атӑ - ötük пару - buzağu - birağu йӑрана - üzäŋü - düröge ҫуран - yadaq
сухан - soğan
ура - adaq
хӑлха - qulğaq
туя - tayaq
хуран - qazan 		тымар - tamır
ыран - yarın/yārın
 юман - emen (himen?)
алӑ - äl(ig?) - halaqan/hali'an?
аҫа - äçä
алӑк - ēşik
таврӑн- - tägzin-
кас- - kes-
ар - ēr - ere
пар - bēr
e пӳрне - barmaq
чӗрне - tırŋaq
хĕвел - quyaş(/küńeş) 		пӗвер - bağır
йӳҫе - açığ 		тӳшек - töşäk
ҫинҫе - yinçkä
чӗре - yüräk
вӗрен- - ögrän
кившен - köle
хĕвел - (quyaş/)küńeş
o/ə шӑн- - toŋ-
хӑмӑр - qoŋur
ӑмӑр - omuz
тӑв- - toğ-
тӑпра - topraq 		тӑк- - tök-
шӑл - söl
кӑкӑр - kögüz
шӑкӑл - sögel/sigil/sögül
кӑмӑл - köŋül
ҫӑк - çök 		ҫӑмӑл - yumşaq
ҫӑлтӑр - yultuz
хӑлха - qulaq
ҫӑмӑл - yumuş
пӑр- - bur-
хӑмӑр - qoŋur
ылтӑн - altun
ӑмӑр - omuz
йӑх - uq 		тӑтӑм - tütün
йӑрана - üzäŋü - düröge
атӑ - ötük
кӑкӑр - kögüz
ҫӑк - yük
кӑмӑл - köŋül
шӑ̥мӑ̥ - süŋek 		хырӑм - qarın
йывӑр - ağır
хывӑх - qavıq
ҫумӑр - yamğır
шӑл - tiş
шурӑ - sārığ - sira
алӑк - ēşik
хӑлӑх - qıl
таврӑн- - tägzin-
хупӑ - qabıq
кӑ̥ш - kīş 		шӑ̥мӑ̥ - süŋek
ö/ɘ сӗлӗ - sulı
тӗл - tuş
шӗвӗ - suyuq
хĕвел - quyaş(/küńeş) 		ҫӗрӗ - yüzük
чӗре - yüräk
ҫӗр - yüz
ӗнчӗ - yinçü
кӗмӗл - kümüş
хĕвел - (quyaş/)küńeş 		пӗвер - bağır ҫичӗ - yeti
ҫӗнӗ - yaŋı/yäŋi
хӗл - qış
пӗр - bir/bīr
чĕлхе - til
йӗнӗ - qın
сӗлӗ - sulı
чӗрне - tırŋaq
пӗлтӗр - bıltır
йӗр - īz 		ҫӗр - yer
ҫӗнӗ - yaŋı/yäŋi
ҫӗн - yeŋ
u/o сухан - soğan
ҫул - yol
утӑ - ot
тупӑ - top
тусан - toz
ҫук - yoq
пул- - bol- 		куҫ - köz
кур- - kör-
куҫ - köç 		юр - üz
кун - kün 		юр - qār - qira-ğu
юн - qān
юл- - qāl-
юх- - aq-
юмӑҫ - qam
юс - as
уйӑх - ай
уйран - айран
ҫумӑр - yamğır
ҫур - yaz
ҫур- - yar-
ҫул - yaş
ҫул - yaş-
ҫул - yal
ҫуль - yaş
ҫуран - yadaq
шурӑ - sārığ - sira
уҫ- - aç-
туя - tayaq
ура - adaq
хупӑ - qabıq¹
хуран - qazan 		ҫул - yıl - jil юман - emen/(himen?)
ü пӳ - bod тӳшек - töşäk
кӳршӗ - körşi
тӳрӗм - tözün
кӳлӗ/кӳлл- - kȫl 		тӳре - tüz ҫӳҫ - saç
йӳҫе - açığ
пӳрне - barmaq 		ӳт - et
vu вунӑ - ōn
вутӑ - otun
вут - ōt
vo/və вӑрман - orman
вӑтӑр - otuz
вӑран - *od(ğ)an
вӑл - ol
вӑйӑ - oyun
вӑрӑ-н- - odu-n- 		вӑкӑр - öküz - üker/ükür вӑрӑм - uzun
вӑрҫӑ - uruş
vö/vɘ вӗрен- - ögrän
вӗҫӗ - öç 		вӗҫ - uç
vi/iv/vy вырӑн - orun
вырнаҫ- - ornaş-
 вил- - öl-
вилем - ölüm
кившен - köle
вит- - öt-
вирт - ört 		виҫ - üç выҫӑ - аç
va/av ҫав - şu ваш- - üşi-
ve

I/A

Ch / OT a ā ı
a
ı ҫы'рлӑх - jarlıq ҫыр - jār (sah. sı̄r)


Potential correspondences ?

  • юс stoat - kiş sable/stoat
  • кӑҫ sable - kiş sable/stoat
Retrieved from "https://wiki.firespeaker.org/index.php?title=Chuvash_sound_correspondences&oldid=11781"