Unami verbs: Difference between revisions

From FirespeakerWiki
Jump to navigationJump to search
 
(32 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 57: Line 57:


=== i/u-alternating ===
=== i/u-alternating ===
palsi, ahpi, amwi, akohchi, kësi, manunksi
palsi, ahpi, amwi, akohchi, kësi, manunksi, alënixsi
{|class="wikitable"
{|class="wikitable"
|-
|-
Line 101: Line 101:
|}
|}


machi, kwëtki, alai
machi, kwëtki, alai, kawi
{|class="wikitable"
{|class="wikitable"
|-
|-
Line 119: Line 119:
|-
|-
!colspan="2"| 3nd person
!colspan="2"| 3nd person
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">m<span class="rootaffix">ò</span>chi</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">machi</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">m<span class="rootaffix">ò</span>chi</span><span class="affix">yòk</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">machi</span><span class="affix">yòk</span>
|}
|}


Line 147: Line 147:
=== consonant-final ===
=== consonant-final ===


shielìntàm, mikëntàm
shielìntàm, mikëntàm, ànkël
 
{|class="wikitable"
{|class="wikitable"
|-
|-
Line 174: Line 175:
{|class="wikitable"
{|class="wikitable"
|-
|-
! !! singular object !! plural object
! !! singular object !! plural object !! indef object
|-
|-
! 1st person sg
! 1st person sg
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span>
|-
|-
! 2nd person sg
! 2nd person sg
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span>
|-
|-
! 3nd person sg
! 3nd person sg
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span>
|-
|-
! 1st person pl exclusive
! 1st person pl exclusive
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ùhëna</span>
|-
|-
! 1st person pl inclusive
! 1st person pl inclusive
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ùhëna</span>
|-
|-
! 2nd person pl
! 2nd person pl
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ùhëmo</span>
|-
|-
! 3nd person pl
! 3nd person pl
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="root">pën</span><span class="rootaffix">am</span><span class="affix">ùk</span>
|}
|}


Line 208: Line 216:
{|class="wikitable"
{|class="wikitable"
|-
|-
! !! singular object !! plural object
! !! singular object !! plural object !! indef object
|-
|-
! 1st person sg
! 1st person sg
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span>
|-
|-
! 2nd person sg
! 2nd person sg
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span>
|-
|-
! 3nd person sg
! 3nd person sg
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ën</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ën</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëna</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëna</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span>
|-
|-
! 1st person pl exclusive
! 1st person pl exclusive
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">humëna</span>
|-
|-
! 1st person pl inclusive
! 1st person pl inclusive
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">humëna</span>
|-
|-
! 2nd person pl
! 2nd person pl
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">humo</span>
|-
|-
! 3nd person pl
! 3nd person pl
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ëneyo</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mëshën</span><span class="rootaffix">ëm</span><span class="affix">ùk</span>
|}
|}


Line 243: Line 258:
{|class="wikitable"
{|class="wikitable"
|-
|-
! !! singular object !! plural object
! !! singular object !! plural object !! indef object
|-
|-
! 1st person sg
! 1st person sg
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">n</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">n</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">na</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">na</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span>
|-
|-
! 2nd person sg
! 2nd person sg
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">n</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">n</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">na</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">na</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span>
|-
|-
! 3nd person sg
! 3nd person sg
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">n</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">n</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">na</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">na</span>
| <span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span>
|-
|-
! 1st person pl exclusive
! 1st person pl exclusive
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nën</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nën</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nëna</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nëna</span>
| <span class="affix">m</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">hëna</span>
|-
|-
! 1st person pl inclusive
! 1st person pl inclusive
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nën</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nën</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nëna</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">nëna</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">hëna</span>
|-
|-
! 2nd person pl
! 2nd person pl
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="affix">k</span><span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">hëmo</span>
|-
|-
! 3nd person pl
! 3nd person pl
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="root">p<span class="affix">w</span>et</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="root">pet</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">wàk</span>
|}
|}




(3) nem, michi
(3) nem, michi, wixëni
{|class="wikitable"
{|class="wikitable"
|-
|-
! !! singular object !! plural object
! !! singular object !! plural object !! indef object
|-
|-
! 1st person sg
! 1st person sg
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ën</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ën</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ëna</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ëna</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span>
|-
|-
! 2nd person sg
! 2nd person sg
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span>
|-
|-
! 3nd person sg
! 3nd person sg
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ën</span>
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëna</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span>
|-
|-
! 1st person pl exclusive
! 1st person pl exclusive
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ënën</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ënën</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ënëna</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">ënëna</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">nem</span><span class="affix">humëna</span>
|-
|-
! 1st person pl inclusive
! 1st person pl inclusive
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ënën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ënëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">humëna</span>
|-
|-
! 2nd person pl
! 2nd person pl
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">humo</span>
|-
|-
! 3nd person pl
! 3nd person pl
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="affix">wë</span><span class="root">nem</span><span class="affix">ëneyo</span>
| <span class="root">nem</span><span class="affix">ùk</span>
|}
{|class="wikitable"
|-
! !! singular object !! plural object !! indef object
|-
! 1st person sg
| <span class="affix">në</span><span class="root">michi</span><span class="affix">n</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">michi</span><span class="affix">ëna</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">michi</span>
|-
! 2nd person sg
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">n</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">na</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span>
|-
! 3nd person sg
| <span class="root">m<span class="affix">w</span>ichi</span><span class="affix">n</span>
| <span class="root">m<span class="affix">w</span>ichi</span><span class="affix">na</span>
| &nbsp;&nbsp;<span class="root">mich</span><span class="rootaffix">u</span>
|-
! 1st person pl exclusive
| <span class="affix">në</span><span class="root">michi</span><span class="affix">nën</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">michi</span><span class="affix">nëna</span>
| <span class="affix">në</span><span class="root">michi</span><span class="affix">hëna</span>
|-
! 1st person pl inclusive
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">nën</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">nëna</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">hëna</span>
|-
! 2nd person pl
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="affix">kë</span><span class="root">michi</span><span class="affix">hëmo</span>
|-
! 3nd person pl
| <span class="root">m<span class="affix">w</span>ichi</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="root">m<span class="affix">w</span>ichi</span><span class="affix">neyo</span>
| <span class="root">mich</span><span class="rootaffix">u</span><span class="affix">wàk</span>
|}
|}


== Transitive Animate ==
== Transitive Animate ==
{|class="wikitable"
|-
|class="unm-local"| local
|class="unm-direct"| direct
|class="unm-inverse"| inverse
|}
{|class="wikitable"
|-
! !! 1st person sg !! 2nd person sg !!colspan="2"| 3rd person sg !! 1st person pl excl !! 1st person pl incl !! 2nd person pl !!colspan="2"| 3rd person pl
|-
! 1st person sg
| —
|class="unm-local"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">el</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">a</span>
|colspan="2" style="text-align: center"| —
|class="unm-local"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">elhumo</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">aok</span>
|-
! 2nd person sg
|class="unm-local"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">i</span>
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">a</span>
|class="unm-local" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">ihëna</span>¹
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">aok</span>
|-
! 3nd person sg
|class="unm-inverse"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">ukw</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">ukw</span>
|class="unm-direct"| <span class="root">m</span><span class="affix">w</span><span class="root">il</span><span class="affix">ao</span>²
|class="unm-inverse"| <span class="root">m</span><span class="affix">w</span><span class="root">il</span><span class="affix">ku</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kuna</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kuna</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kuwa</span>
|class="unm-direct"| <span class="root">m</span><span class="affix">w</span><span class="root">il</span><span class="affix">ao</span>²
|class="unm-inverse"| <span class="root">m</span><span class="affix">w</span><span class="root">il</span><span class="affix">kuwoo</span>³
|-
! 1st person pl exclusive
|rowspan="2"| —
|class="unm-local" rowspan="2"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">eluhëna</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">awëna</span>
|rowspan="2" colspan="2" style="text-align: center"| —
|class="unm-local" rowspan="2"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">elhumëna</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">awënanàk</span>
|-
! 1st person pl inclusive
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">awëna</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">awënanàk</span>
|-
! 2nd person pl
|class="unm-local"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">ihëmo</span>
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">awa</span>
|class="unm-local" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">ihëna</span>¹
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">awook</span>
|-
! 3nd person pl
|class="unm-inverse"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kuk</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kuk</span>
|class="unm-direct"| <span class="root">m<span class="affix">w</span>il</span><span class="affix">awoo</span>³
|class="unm-inverse"| <span class="root">m<span class="affix">w</span>il</span><span class="affix">kuk</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">në</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kunanàk</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kunanàk</span>
|class="unm-inverse"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">kuwanàk</span>
|class="unm-direct"| <span class="root">m<span class="affix">w</span>il</span><span class="affix">awoo</span>³
|class="unm-inverse"| <span class="root">m<span class="affix">w</span>il</span><span class="affix">kuwoo</span>⁴
|}
{|class="wikitable"
|-
! !! 1st person sg !! 2nd person sg !!colspan="2"| 3rd person sg !! 1st person pl excl !! 1st person pl incl !! 2nd person pl !!colspan="2"| 3rd person pl
|-
! 1st person sg
| —
|class="unm-local"| <span class="affix">k</span><span class="root">pën</span><span class="affix">ul</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">m</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">o</span>
|colspan="2" style="text-align: center"| —
|class="unm-local"|
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">m</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">ok</span>
|-
! 2nd person sg
|class="unm-local"| <span class="affix">k</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">i</span>
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">k</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">o</span>
|class="unm-local" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">k</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">ihëna</span>¹
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|-
! 3nd person sg
|class="unm-inverse"| <span class="affix">m</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">kw</span>
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"| <span class="root">p</span><span class="affix">w</span><span class="root">ëna</span><span class="affix">o</span>²
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"| <span class="affix">m</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">kuna</span>
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"|
|class="unm-inverse"|
|-
! 1st person pl exclusive
|rowspan="2"| —
|class="unm-local" rowspan="2"| <span class="affix">kë</span><span class="root">mil</span><span class="affix">eluhëna</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|rowspan="2" colspan="2" style="text-align: center"| —
|class="unm-local" rowspan="2"|
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">m</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">wënanàk</span>
|-
! 1st person pl inclusive
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|-
! 2nd person pl
|class="unm-local"| <span class="affix">k</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">ihëmo</span>
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">k</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">wa</span>
|class="unm-local" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">k</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">ihëna</span>¹
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|-
! 3nd person pl
|class="unm-inverse"| <span class="affix">m</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">kuk</span>
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"| <span class="root">p<span class="affix">w</span>ëna</span><span class="affix">woo</span>³
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"| <span class="affix">m</span><span class="root">pëna</span><span class="affix">kunanàk</span>
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"|
|class="unm-inverse"|
|}
{|class="wikitable"
|-
! !! 1st person sg !! 2nd person sg !!colspan="2"| 3rd person sg !! 1st person pl excl !! 1st person pl incl !! 2nd person pl !!colspan="2"| 3rd person pl
|-
! 1st person sg
| —
|class="unm-local"| <span class="affix">kë</span><span class="root">màxk</span><span class="affix">ul</span>
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">në</span><span class="root">màxka</span><span class="affix">o</span>
|colspan="2" style="text-align: center"| —
|class="unm-local"|
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">në</span><span class="root">màxka</span><span class="affix">ok</span>
|-
! 2nd person sg
|class="unm-local"|
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">kë</span><span class="root">màxka</span><span class="affix">o</span>
|class="unm-local" colspan="2" style="text-align: center"|
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|-
! 3nd person sg
|class="unm-inverse"| <span class="affix">në</span><span class="root">màxka</span><span class="affix">kw</span>
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"| <span class="root">m</span><span class="rootaffix">ò</span><span class="root">xka</span><span class="affix">o</span>²
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"|
|class="unm-inverse"|
|-
! 1st person pl exclusive
|rowspan="2"| —
|class="unm-local" rowspan="2"|
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"| <span class="affix">në</span><span class="root">màxka</span><span class="affix">ohëna</span>
|rowspan="2" colspan="2" style="text-align: center"| —
|class="unm-local" rowspan="2"|
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|-
! 1st person pl inclusive
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|-
! 2nd person pl
|class="unm-local"|
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|class="unm-local" colspan="2" style="text-align: center"|
| —
|class="unm-direct" colspan="2" style="text-align: center"|
|-
! 3nd person pl
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"| <span class="root">m<span class="rootaffix">ò</span>xka</span><span class="affix">woo</span>
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-inverse"|
|class="unm-direct"|
|class="unm-inverse"|
|}
to add:
* maxkànk - when he found it
* màxkùnt - when he was found
TI:
* nëmàxkàmënèn - we found it/those
* nëmàxkàmëna - I found those
* nëmàxkamënèna - we found those
* mòxkàmën (DN) - he found it
* nëmàxkàmën - I found it
* mòxkàmëneyo (DN) / mòxkamëneyo - they found it(/those)
* nëmàxkàm - I found [something]

Latest revision as of 16:53, 17 July 2026


Intransitive Descriptive

Predicative

singular plural
3rd inan aone aoneyo
3rd anim aonsu aonsuwàk

Attributive

singular plural
3rd inan aone aoneyo
3rd anim aonsit aonsitchik

Intransitive Animate

There are four main types of these verbs:

a/e-alternating

kshihëla, wikwihëla, pa, alëmska

singular plural
1st person exclusive nkshihëla nkshihëla
inclusive  kshihëlahëna
2nd person  kshihëla  kshihëlahëmo
3nd person  kshihële  kshihëleyòk

i/u-alternating

palsi, ahpi, amwi, akohchi, kësi, manunksi, alënixsi

singular plural
1st person exclusive  mpalsi  mpalsihëna
inclusive këpalsihëna
2nd person këpalsi këpalsihëmo
3nd person   palsu   palsuwàk

vowel-final

singular plural
1st person exclusive  mpuhënëma  mpuhënëmahëna
inclusive këpuhënëmahëna
2nd person këpuhënëma këpuhënëmahëmo
3nd person   puhënëma   puhënëmaòk

machi, kwëtki, alai, kawi

singular plural
1st person exclusive nëmachi nëmachihëna
inclusive këmachihëna
2nd person këmachi këmachihëmo
3nd person   machi   machiyòk

ahponhe, ame, shilënche, mëne

singular plural
1st person exclusive ntahponhe ntahponhehëna
inclusive ktahponhehëna
2nd person ktahponhe ktahponhehëmo
3nd person   ahponhe   ahponheyòk

consonant-final

shielìntàm, mikëntàm, ànkël

singular plural
1st person exclusive  nshielìntàm  nshielìntàmuhëna
inclusive këshielìntàmuhëna
2nd person këshielìntàm këshielìntàmuhëmo
3nd person   shielìntàm   shielìntàmuwàk

Transitive Inanimate

(1a) pënàm, katatàm, mahëlàm, këlësëtàm, màxkàm

singular object plural object indef object
1st person sg mpënamën mpënamëna mpënam
2nd person sg kpënamën kpënamëna kpënam
3nd person sg pwënamën pwënamëna pënam
1st person pl exclusive mpënamënën mpënamënëna mpënamùhëna
1st person pl inclusive kpënamënën kpënamënëna kpënamùhëna
2nd person pl kpënamëneyo kpënamëneyo kpënamùhëmo
3nd person pl pwënamëneyo pwënamëneyo pënamùk

(1b) mëshënëm, natëm, këlënëm, wetënëm

singular object plural object indef object
1st person sg nëmëshënëmën nëmëshënëmëna nëmëshënëm
2nd person sg këmëshënëmën këmëshënëmëna këmëshënëm
3nd person sg   mëshënëmën   mëshënëmëna   mëshënëm
1st person pl exclusive nëmëshënëmënën nëmëshënëmënëna nëmëshënëmhumëna
1st person pl inclusive këmëshënëmënën këmëshënëmënëna këmëshënëmhumëna
2nd person pl këmëshënëmëneyo këmëshënëmëneyo këmëshënëmhumo
3nd person pl   mëshënëmëneyo   mëshënëmëneyo   mëshënëmùk


(2) petaw, këshixëtaw

singular object plural object indef object
1st person sg mpetun mpetuna mpetu
2nd person sg kpetun kpetuna kpetu
3nd person sg pwetun pwetuna petu
1st person pl exclusive mpetunën mpetunëna mpetuhëna
1st person pl inclusive kpetunën kpetunëna kpetuhëna
2nd person pl kpetuneyo kpetuneyo kpetuhëmo
3nd person pl pwetuneyo pwetuneyo petuwàk


(3) nem, michi, wixëni

singular object plural object indef object
1st person sg   nemën   nemëna   nem
2nd person sg kënemën kënemëna kënem
3nd person sg wënemën wënemëna   nem
1st person pl exclusive   nemënën   nemënëna   nemhumëna
1st person pl inclusive kënemënën kënemënëna kënemhumëna
2nd person pl kënemëneyo kënemëneyo kënemhumo
3nd person pl wënemëneyo wënemëneyo nemùk
singular object plural object indef object
1st person sg nëmichin nëmichiëna nëmichi
2nd person sg këmichin këmichina këmichi
3nd person sg mwichin mwichina   michu
1st person pl exclusive nëmichinën nëmichinëna nëmichihëna
1st person pl inclusive këmichinën këmichinëna këmichihëna
2nd person pl këmichineyo këmichineyo këmichihëmo
3nd person pl mwichineyo mwichineyo michuwàk

Transitive Animate

local direct inverse
1st person sg 2nd person sg 3rd person sg 1st person pl excl 1st person pl incl 2nd person pl 3rd person pl
1st person sg — këmilel nëmila — këmilelhumo nëmilaok
2nd person sg këmili — këmila këmilihëna¹ — këmilaok
3nd person sg nëmilukw këmilukw mwilao² mwilku nëmilkuna këmilkuna këmilkuwa mwilao² mwilkuwoo³
1st person pl exclusive — këmileluhëna nëmilawëna — këmilelhumëna nëmilawënanàk
1st person pl inclusive këmilawëna këmilawënanàk
2nd person pl këmilihëmo — këmilawa këmilihëna¹ — këmilawook
3nd person pl nëmilkuk këmilkuk mwilawoo³ mwilkuk nëmilkunanàk këmilkunanàk këmilkuwanàk mwilawoo³ mwilkuwoo⁴


1st person sg 2nd person sg 3rd person sg 1st person pl excl 1st person pl incl 2nd person pl 3rd person pl
1st person sg — kpënul mpënao — mpënaok
2nd person sg kpënai — kpënao kpënaihëna¹ —
3nd person sg mpënakw pwënao² mpënakuna
1st person pl exclusive — këmileluhëna — mpënawënanàk
1st person pl inclusive
2nd person pl kpënaihëmo — kpënawa kpënaihëna¹ —
3nd person pl mpënakuk pwënawoo³ mpënakunanàk


1st person sg 2nd person sg 3rd person sg 1st person pl excl 1st person pl incl 2nd person pl 3rd person pl
1st person sg — këmàxkul nëmàxkao — nëmàxkaok
2nd person sg — këmàxkao —
3nd person sg nëmàxkakw mòxkao²
1st person pl exclusive — nëmàxkaohëna —
1st person pl inclusive
2nd person pl — —
3nd person pl mòxkawoo

to add:

  • maxkànk - when he found it
  • màxkùnt - when he was found

TI:

  • nëmàxkàmënèn - we found it/those
  • nëmàxkàmëna - I found those
  • nëmàxkamënèna - we found those
  • mòxkàmën (DN) - he found it
  • nëmàxkàmën - I found it
  • mòxkàmëneyo (DN) / mòxkamëneyo - they found it(/those)
  • nëmàxkàm - I found [something]