Difference between revisions of "Turkic words that shouldn't be as they are"
From FireSpeakerWiki
Jump to navigationJump to searchFirespeaker (talk | contribs) (→Intervocalic: d/ */) |
Firespeaker (talk | contribs) (→Turkish) |
||
Line 168: | Line 168: | ||
* yürü- (cf. yür-) - ''walk/go'' | * yürü- (cf. yür-) - ''walk/go'' | ||
− | === Intervocalic */d/ === | + | === Intervocalic */d/, etc. === |
− | |||
* utan- (cf. uyal-) - ''be embarrassed/shy'' ← *udan-? | * utan- (cf. uyal-) - ''be embarrassed/shy'' ← *udan-? | ||
+ | * yassı (cf. jazı) - ''wide'' ← *yazı? | ||
=== Unexpected /m/ === | === Unexpected /m/ === | ||
Line 176: | Line 176: | ||
* gömlek | * gömlek | ||
+ | === Unexpected /r/ === | ||
+ | * tarla (cf. talaa, dala) - ''field'' | ||
+ | * tekerlek (cf. tegerek/toğoloq, domalaq, etc.) - ''wheel'' | ||
[[Category:Historical Linguistics]] | [[Category:Historical Linguistics]] | ||
[[Category:Turkic Languages]] | [[Category:Turkic Languages]] | ||
[[Category:Kazakh]] | [[Category:Kazakh]] |
Revision as of 16:46, 8 July 2013
Kazakh
ş instead of s
- qoş (borrowing from Uzbek?)
- şaşlıq (borrowing from Uzbek? from Caucasus [via Russian]?)
- ğaşıq (later borrowing from Persian?)
- kişmiş (borrowing from Russian?)
- şabdalı (later borrowing from Persian?)
- şarab (borrowing from Uzbek?)
- şeker (borrowing from Uzbek?)
- äşkerele- - to expose/reveal (Kyrgyz aşkerele-)
- saylaw (Kg. şayloo, Uz. saylov)
- aşıwlan- - get angry (Kyrgyz aşuwlan-)
- şejire - (< Ar. şadjarat) genealogy
- but samal ‘wind’, not ‘şamal’
/U/ - /O/ problem
- ükimet ‘government’ (Kg. ökmöt, Uz. hukumat, Uy. hökümät, Tkm. hökümet, Az. hökumət)
- büyrek ‘kidney’ (Kg. böyrök, Uz. buyrak, Uy. börak, Tkm. böwrek, Az. böyrək, Tk. böbrek)
- söyle- ‘speak’ (Kg. süylö-, Uz. so'yla-)
- sura- ‘ask’ (Kg. sura-, Uz. so'ra-)
- oyat- ‘wake up (v.t.)’ (Kg. oygot-, Uz. uyg'ot-)
- monşaq ‘bead necklace’ (Kg. monçoq, Uz. munçoq, Tkm. mōncuq, ..)
- ul ‘son’ (Kg. uul, Uz. og'il)
- ön ‘grow/rise’ (Ky. ön, Uz. un, PTk. *ȫn?)
/Iy/ - /I/ problem
- ıynsan ‘human’ (Kg. insan; Uz. inson) ← Arabic
- iyt ‘dog’ (Kg. it; Uz. it) ← Turkic?
- biyt ‘louse‘ (Kg. etc, bit; Uy. pit; Uz. bit) ← Turkic?
- sıypat ‘character, quality’ (Kg. sıpat; Uz. sifat) ← Arabic
- tarıyx ‘history’ (Kg. tarıq; Uz. tarix) ← Arabic
- oqıyğa ‘event, occurrence’ (Kg. oquya; Uz. voqea) ← Arabic
- in ‘nest/hive/den’ (Kg. iyin)
e/i problem
Does this parallel the Kazakh a~ɯ problem? Or the ö/ü problem (above)
- esim ‘name’ (Kg. ısım; Uz. ism)
- siyrek ‘rarely’ (Kg. seyrek)
- keyin ‘later’ (Kg. kiyin)
- biye ‘mare’ (Kg. bee)
- key ‘some’ (Kg. kee)
- äldiy ‘baby’ (Kg. aldey)
- iyek ‘jaw’ (Kg. eek)
- närestey ‘baby’ (Kg. nariste)
- äŋgime ‘story’ (Kg. aŋgeme)
- köter- ‘lift’ (Kg. kötör-, *kötür-)
voicing discrepancies
t/d
- tağı ‘~more’ (Kg. dağı)
- dala ‘field, steppe’ (Kg. talaa)
- talay ‘several, many’ (Kg. dalay)
- möldir ‘clear (water)’ (Kg. möltür)
- töbet ‘shepherd dog’ (Kg. döböt)
- dop ‘ball’ (Kg. top)
k/g
- -GI / -KI suffix (what's going on here?)
- Kazakh is voiced except after voiceless sounds?
- Kyrgyz is voiceless except after vowels (and ŋ?)?
- balğa ‘hammer’ (Kg. balqa)
- qaraqat ‘currant’ (Kg. qarağat)
- büldirgen ‘blackberry’ (Kg. büldürkön)
- jağa ‘collar’ (Kg. jaqa)
Other
- jabayı ‘wild’ (Kg. japayı, Uz. yovvoyi, Uy. yavayi, Tkm. yabanı)
- jalbız ‘mint’ (Kg. jalbız, Uz. yalpiz)
- sım ‘cable, wire’ (Kg. zım)
- sawıq ~‘entertainment’ (Kg. zooq)
/l/ issues
- jırğaw ‘pleasure’ (Kg. jırğal, Mg. jarğal)
- uluw ‘slug’ (Kg. ülül)
- müşel ‘zodiac reckoning’ (Kg. müçö?, Uz. muchal)
- jı(l)mıy- ‘smile’ (Kg: jılmay-; Uz: jilmay- (iljay-))
Extra letter / missing letter issues
- usın- ‘suggest’ (Kg. sun-)
- mura, mıyras ‘inheritance/heritage’ (Kg. muras)
- sapa ‘quality’(Kg. sapat)
- sen- ‘believe’ (Kg. işen-, Uz. ishon-)
jı-/ı- discrepancies
- jır ‘song’ (Kg. ır)
- jıla- ‘cry’ (Kg. ıyla-, Uz. yig'la-, Uy. ağla-, Tv. ı(j)ıla-)
- ağaş ‘tree, wood’ (Kg. jığaç, Uz. yog'och, Uy, yağaç, Tk. ağaç, Khlj. hağaç, Orkh. ığaç, Karakh. yığaç, Ch. jɨvъś, Tv. ɨ̃jaš)
Kyrgyz
non-qypchak forms
- ördök (not öyrök!)
- siler
- ısıq (*ıs(s)ığ? - should be ısuː)
- sarı (*sarığ - should be saruː)
long vowels that shouldn't be long
- taanı- (why long /a/?)
- baatır (why long /a/?)
- araa (why long /a/?)
- talaa (why long /a/?)
- aarı (why long /a/?)
- eeri- (why long /e/?)
- boroon (why long /o/?)
- buurçaq (why long /u/? Uzbek burchoq, Kazakh burşaq)
other
- biroq (from Uzbek? or lack of later unrounding?)
χ
- χan
!!!
- bilerik (kk. bilezik, uz. bilaguzuk, tr. bilezik, uy. biläzük)
- kökürök (kk. kökirek, uz. ko'krak, uy. —, tr. göğüz, OT köküz)
- şıpır- (kk. sıpır, uz. supur/shipir, uy süpür-, tr. süpür-, OT süpür-(?))
- ör (OT üze/öze, cv. vir, alt. üzeri, tr. üzer)
- adır ‘hill’ (OT atız ‘arable land between rivers’, kk. adır ‘hill’, uy. adir ‘hill’ / atiz ‘arable land between rivers’, ...)
Needs sorting
- depker (Uzb. kapgir)
- köpölök (Uzb. kapalak, Kk. köpelek)
- sanjıra (Kk. şejire, Ar. sadjarat (?))
Uyghur
Uzbek
If these words aren't borrowings from Kazakh, then something strange is going on.
- saylov
Tatar
- soŋğı (should be suŋğı?)
Tuvan
- erki (should be eski?)
Turkish
Wrong vowel height
- sor- (cf. sura-) - ask
- boz- (cf. buz-) - break
- il (cf. el) - province/nation
- cf. el (cf. el) - hand
- gemi (cf. keme/kemä) - boat
- damar (cf. tamır) - blood vessel/vein
- kuzu (cf. qozu) - lamb
- doğru (cf. tuura/tuwra, to'g'ri) - right/correct
- cf. doğra- (cf. tuura) - chop
- üvey (cf. ögey/ögöy) - step-relative
- uyan- (cf. oyan-/oyğon-) - wake up
- kullan- (cf. qoldan-/qoldon-) - use (t.v.)
- git- (cf. ket-) - leave/go
- konuk (cf. qonaq, ← qon-) - guest
- yoğun (cf. juwan, yuwan, yo'g'on, yoğan) - thick
- iki (cf. eki) - two
- derin (cf. tereŋ) - deep
Missing vowels
- sor- (cf. sura-) - ask
- sil- (cf. sıla-) - spread/wipe/smear/stroke
- gölge (cf. köleke) - shadow
- kalk- (cf. qalqı-) - float/rise
- diz (cf. tize) knee
Extra vowel
- sürü- (cf. sür-) - drag
- yürü- (cf. yür-) - walk/go
Intervocalic */d/, etc.
- utan- (cf. uyal-) - be embarrassed/shy ← *udan-?
- yassı (cf. jazı) - wide ← *yazı?
Unexpected /m/
- komşu (cf. qoşuna. qonşı) - neighbour
- gömlek
Unexpected /r/
- tarla (cf. talaa, dala) - field
- tekerlek (cf. tegerek/toğoloq, domalaq, etc.) - wheel